امام عسكرى عليهم السّلام نقل شده در خصوص زمان غيبت و اين‌كه براى كدام يك از امامان واقع خواهد شد تصريح بيشترى دارد . زمانىكه يكى از شيعيان از امام جواد عليه السّلام دربارهء جانشين وى مىپرسد ، امام اظهار مىدارد كه نخست پسرش على الهادى و سپس پسر او امام خواهند بود و از آن پس دوران حيرت ( غيبت ) خواهد بود . « 1 » در رواياتى كه در اين دوره نقل شده ، تصريح شده كه امام غايب ، نوادهء امام هادى و فرزند امام حسن عسكرى عليهم السّلام است كه غيبتى طولانى خواهد داشت و شيعيان در آن زمان بايد در انتظار ظهورش باشند . « 2 » عملكرد امام حسن عسكرى عليه السّلام در اين زمينه بسيار حساس بود . امام از يك سو مىبايست جانشين و امام پس از خود را به شيعيان معرفى مىكرد ، كه البته اين امر باتوجه به جوّ خفقان شديدى كه از جانب حكومت عباسى نسبت به امام و شيعيان ايجاد شده بود و امام را ناگزير به رعايت شديد تقيه مىنمود ، تنها نسبت به برخى از خواص شيعيان و اصحاب آن حضرت عملى بود و از سوى ديگر بايستى مسألهء غيبت وى را به ايشان گوشزد مىكرد . بدين ترتيب امام عسكرى عليه السّلام در ديدارها و گفت‌وگوهاى خود با ايشان ، بر اين نكته تأكيد مىنمود كه آن حضرت فرزندى دارد كه جانشين و امام پس از وى است و او همان مهدى موعودى است كه غائب خواهد شد و از غيبت او خبر داده شده است . « 3 » باتوجه به حجم رواياتى كه در اين باب از امام عسكرى عليه السّلام نقل شده و اين‌كه شمار آن‌ها نسبت به احاديث ديگر امامان كمتر است ، پيداست كه آن حضرت اين مسأله را به سبب جوّ خفقان حاكم و تهديدات موجود از جانب عباسيان با شمار اندكى از افراد مورد اعتماد خويش در ميان مىگذاشت . با اين حال باتوجه به اهميت مسألهء غيبت و لزوم آگاه ساختن عموم

--> ( 1 ) . نعمانى ، الغيبه ، ص 191 . روايت ديگرى به همين مضمون از امام جواد عليه السّلام نقل كرده است . ( 2 ) . صدوق ، همان ، ص 377 . ( 3 ) . ر . ك : صدوق ، همان ، ص 409 و طبرسى ، اعلام الورى ، ص 415 .